Ons geloof, het jaar door ...

Zo door het jaar heen zijn er in het katholieke geloof vele feest- en gedenkdagen, tradities en rituelen. In deze rubriek wordt hiervan uitleg gegeven. Wellicht een geheugenopfrisser voor uzelf en uw kinderen.


Zondebok en eigen verantwoordelijkheid

Toen God de mens schiep, gaf Hij de mens iets unieks; een vrije wil. Hierdoor is de mens in staat zelfstandig keuzes te maken. Met deze keuzevrijheid kreeg de mens echter ook verantwoordelijkheid. Verantwoordelijkheid voor al zijn daden. Het klinkt waarschijnlijk best logisch, dat we zelf verantwoordelijk zijn. Wie anders? Toch blijkt het in de praktijk best lastig. We hebben wel eens de neiging de verantwoordelijkheid op anderen af te schuiven. Dit kan uit gemakzucht zijn of uit angst om fouten te maken. Het is vaak veel makkelijker om te doen wat anderen doen of wat je door een meerdere wordt opgedragen. Zo hoef je niet zelf na te denken en hoef je geen verantwoordelijkheid te dragen.

Er zijn in het leven veel keuzes te maken. Dat kan heel fijn zijn. Zo kunnen we doen wat bij ons past. Maar wat als er iets mis gaat? Stel dat er iets gebeurt wat we niet hebben gewild en voorzien? Een tegenslag, een crisis,  wie is daar dan verantwoordelijk voor? Of gaat het daar niet om?

Tijdens een crisis zijn we genoodzaakt iets te doen. Maar wat? De meest constructieve manier is: de situatie overzien, hiervan leren, om vervolgens op zoek te gaan naar een oplossing. Maar lang niet altijd blijkt men bereid in alle openheid te kijken naar wat er precies gaande is. Men maakt zich soms drukker over wie de schuldige is, dan dat men op zoek gaat naar de kern van het probleem. Soms wordt er zelfs geheel niet gekeken in hoeverre de aangewezen schuldige, echt schuldig is. Er wordt simpelweg een zondebok gekozen. Die ander is er de schuld van dat...

Het is van alle tijden. Ook nu komt het nog voor. Een zondebok is dat kind dat gepest wordt. Die bewindsman wiens kop moet rollen. Soms zijn het hele bevolkingsgroepen. Zoals de Joden in de oorlog. De zondebokken zijn vaak een beetje anders. Maar is dat een reden om ze buiten te sluiten? We zouden ook kunnen kijken naar wat we van hen kunnen leren. Want met hun ‘anders zijn’ attenderen ze ons op iets, waaraan we misschien nooit eerder aandacht hebben geschonken. Zo toont het gevoelige kind dat jij pest, je eigen onderdrukte gevoelige kant. Die bestuurder met vernieuwende ideeën kan je confronteren met het eigen krampachtig vasthouden aan het oude vertrouwde. Zondebokken maken ons dus bewust van ons eigen doen en laten. Maar wanneer we dit niet inzien, krijgt die ander alle emoties over zich heen.

Zondebokken houden ons een spiegel voor. Maar wat ons wordt gespiegeld, kan soms tot een pijnlijke confrontatie leiden. Omdat er een waarheid wordt getoond over jezelf, waardoor je wordt uitgedaagd met jezelf aan de slag te gaan. Wil je bijvoorbeeld ongevoelig zijn of star? Dan wordt er gevraagd verantwoordelijkheid voor jezelf te nemen. Wanneer je, in alle openheid, je geestelijk leven onder de loep neemt, is er de mogelijkheid tot groei. Hierbij gaat het er om: wie wil je zijn?

Ooit was er een zondebok, die met zijn gedrag, de kern van ons wezen raakte. Een man die iedereen behandelde met hetzelfde respect en die zijn ongenoegen uitsprak over machtsongelijkheid. Hij kon mensen genezen. Bovendien sprak hij over zijn persoonlijke band met God. Tsja, zo’n man heeft dan wel iets uit te leggen.

Deze man was natuurlijk Jezus. Hoewel er mensen waren die van hem wilden leren, werd hij door anderen gezien als onruststoker. Onrust die ze vooral in zichzelf waarnamen. Deze Jezus hield hen met zijn liefdevol handelen namelijk een megagrote spiegel voor. Zelf leefden ze niet in harmonie met God. De basis voor hun handelen kwam niet uit liefde voort. Opeens werden ze zich bewust van deze innerlijk verstoorde relatie. Maar in plaats van op zoek te gaan naar de werkelijke oorzaak van dit onrustige gevoel, wezen ze naar Jezus. Die andere man bezorgde hen pijn. En die pijn moest verdwijnen!

En dat terwijl er van Jezus heel veel geleerd kon worden. En dat kan nog steeds. Wil jij meer weten over zijn levenslessen? Lees dan eens de Bergrede (Mattheüs 5-7). Hierin staan verschillende uitspraken van Jezus, die Mattheüs op overzichtelijke wijze bij elkaar heeft gezet.

 

Zullen we samen

Zullen we op weg gaan naar eenheid
Door de handen ineen te  slaan
Elkaar bevragen om te begrijpen
Proberen elkaar te verstaan

Zullen we elkaar verhalen vertellen
Elkaar vrijlaten in anders zijn
Zullen we samen liederen zingen
Over liefde en onze pijn

Zullen we samen op weg gaan
Naar vrede, in ieders hart en huis
Zullen we samen alles dragen
Ieders zorgen, ieders kruis

Zullen we samen de uittocht lopen
Uit de wereld vol met strijd
Zullen we medescheppers worden
Van leven in liefdevolle verbondenheid

Zullen we op weg gaan naar eenheid
Door de handen ineen te  slaan

Zullen we om Gods hulp vragen
Om Zijn liefde te verstaan

Van de redactie, Ellen Winnubst